Carriola. Julio Santos Pena.12.09.22
Daquela tiña só dez anos. Chámase Carlos Patiño Reboiras, de Bueu, e, aínda que onte cumpreu sesenta anos de idade, na miña mente está a súa imaxe de neno na escola que tiven a sorte de vivir na Illa de Ons. E Carlos Patiño ven sendo o neno que estivo ao borde da traxedia, como reza parte do capítulo do libro que publiquei para contar ás nosas experiencias en Ons, alá polo principos dos setenta do pasado século. E, co gallo do seu aniversario, quero reproducir aquí aquel episodio que nunca esquecerei e supoño que Carlos, tampouco.
E apareceu un mes de Xullo de intenso calor desde o seu comenzo. Os nenos maiores acudían á escola para recuperar a falta de asistencia no que o mestre daba en chamar “mes dos corvos”. O venres, cun día radiante e fermoso, decidiron finalizar a xornada ás doce porque algúns nenos pedíronlle ao mestre o adianto da saída para irse bañar á praia. Xulio quedou dentro da escola e mirando para o mar pola fiestra apreciou a chegada dun pequeno barco de fóra que estaba a punto de atracar no peirao de Curro. Na cuberta varios viaxeiros preparábanse impacentes para saltar a terra. O mestre saíu ao patio da escola e sentou no valado para mirar a manobra de atraque e desembarque. A aquela hora arrecendía a mar e a flores.
De súpeto apreciou como pola outra banda un rapaz, Manolo, o fillo de Gabriel o enterrador, corría desaforadamente pola costa de Area dos Cans e parecía facer espaventos para chamar a súa atención. Decatouse de que algo pasaba e saltando o valado do patio correu cara o neno que, rendido polo esforzo, parou esperando a que chegara para repetirlle case sen folgos:
- Afogado!, afogado! Afogou!... Carliños alí no Canesol!
- Que dis Manolo ... Onde? ... Quen? ... Como foi? – soltou Xulio a batería de preguntas que o neno era case incapaz de respostar.
Entendendo que non precisaba resposta ningunha o mestre botouse camiño abaixo correndo o que lle daban as pernas, poñendo a proba o seu corazón que parecía querer saírlle pola boca. Manoliño seguiuno. Xa non lle daban máis as pernas mentres na cabeza se reproducía a imaxen de Carlos que media hora antes estivera na escola cos demais. Na cabeza bulíalle a frase “Non pode ser!” como se quixera aferrarse a unha posible imposibilidade. Ao chegar á última curva da pista mirou o corpo tendido do neno rodeado doutros e, entre eles, unha persoa maior. Todos miraban para o neno sen poñerlle man.
Xulio botouse sobre o rapaz e perdeu toda esperanza. O aspecto que tiña era malo e decatouse unha vez máis de que el non tiña nin demasaiados coñecementos nin a menor práctica de como afrontar aquela situación. Colleu un pé de Carliños e comprobou que aínda tiña pulso.
- Aire!, aire! - gritoulle a todos os curiosos- apartádevos todos para atrás- ordenoulles sen decatarse de que quen realmente necesitaba aire era el mesmo despois daquel quilómetro aloucadamente percorrido.
Pouco caso lle fixeron, pero a súa atención estaba xa toda posta no neno inerte que morría por segundos a pesar de que intentaba aferrarse a aquel fío de vida que, en cambio, escorrentábaselle ao mestre por entre os dedos das mans. Aplicou o pouco que sabía facer e conseguiu que o rapaz expulsara unha boa cantidade de auga. Dispúxose a facerlle o boca a boca segundo tiña lido que se facía pensando que por el non había quedar o intento e por un momento perdeu a noción do tempo e do son con todos os seus sentidos postos naquel labor imposible que se dispoñía a levar a cabo. Só escoitaba un lonxano murmurio dos que o rodeaban e que cada vez eran máis, pero como se estiveran a moita distancia daquela praia. Tiña a sensación de toparse só entre tanta xente e, en troques, sentía as miradas de todos cravadas no seu lombo. Pola fronte escorregáballe a cachón a suor fría da impotencia e empezou a sentirse pequeno e inútil naquela tan difícil tarefa porque non apreciaba moita reacción no rapaz.
Non soubo como foi nin de onde saíu, pero cando xa tiña perdida a esperanza e se dispoñía a intentalo de novo, sentiu unha man pousada no ombreiro. Xirou a cabeza e mirou unha cara nova; era un home de barba espesa que tamén abafaba porque tivera que correr o seu dende Curro para chegar alí.
- .. son médico! – dixo aquel home cun medio sorriso nos beizos mentres ocupaba o lugar de Xulio con outro mozo a carón del que se dispuxo a axudar ao primeiro.
- Eu tamén son médico – dixo mentres lle daba unha palmada no ombreiro.
Xulio retirouse sen dicir palabra e volveu á realidade do momento. Ergueuse e as pernas tremíanlle; apenas podía sosterse en pé. Permaceu observando o traballo daqueles dous homes e decatouse de que a Praia do Canesol se enchera de xente que movida pola morbosa curiosidade apenas deixaba sitio para o labor daqueles dous anxos que apareceran tan de súpeto como providencialmente. Impuxo logo a súa autoridade ordenando a todos que se retirasen varios metros cara atrás para facilitar o traballo dos doutores mentres cadaquén facía o seu cálculo:
- Xa está morto!
- Non hai quen o salve.
- Xa fai moito tempo e afogou, pobriño!
O pesimismo íase apoderando de todos porque o neno non daba sinais de vida, mentres os dous home se aplicaban, indiferentes, ao seu traballo. No medio da xente había un home gordo e con bigote que ninguén sabía de onde saíra. Falaba castelán e a cada minuto repetía:
- Hay que hacerle la respiración artificial.
Os médicos alternábanse no traballo de insuflar aire nos pulmóns do pequeno apretando o seu peito de xeito rítmico e ordenado. O das barbas fitou para ao mestre con expresión preocupada, pero nin el nin o seu compañeiro estaban dispostos a deixar o intento. E o madrileño seguía repetindo:
- Hai que hacerle la respiración artificial
O mestre farto de escoitar aquela frase, dirixiuse a el alporizado:
- Ya está bien, señor. Piensa usted que le están haciendo cosquillas? – gritoulle Xulio sorprendendo a aquel home e a todos os que alí estaban o que fixo que o madrileño acabara separándose do grupo e desaparecendo do lugar.
Pasaban os minutos angustiosamente e no silencio daquela tráxica mañá tan só se escoitaban os rítmicos empuxóns que os médicos que trataban de devolverlle a vida a Carliños, facían sobre os seu peito. De súpeto todos escoitaron o berro dunha muller ao lonxe que chegaba corredoira abaixo. Era María, a nai do neno, que enterada do suceso trataba de chegar á praia aloucadamente. Levaba os ollos fóra das órbitas e os que rodeaban a escena dos intentos de salvamento do neno, abríronlle paso. María tentou abalanzarse sobre o seu único fillo mentres lanzaba un berro sobrecolledor gritando o seu nome e o mestre cortoulle o paso a pesar da resistencia da muller e, axudado por un dos alí presentes, conseguiron apartala uns metros daquel punto fatídico.
- Tranquila María – dicíalle Xulio – o neno hase recuperar; hai que deixar traballar aos médicos que o están facendo ben.
- Carlooooos!!!, Caaaaaarlos!!! – berraba a muller tentando soltarse das mans do mestre . Pouco a pouco, aínda que sen quitar a vista do lombo dos médicos, foise tranquilizando ata caer nun estado de melancolía, sentada nunha dorna da praia na compaña doutras dúas mulleres que se fixeron cargo dela.
Transcorreu unha hora ou máis e os dous médicos albiscaron unha reacción positiva do neno. O das barbas fíxolle un xesto a Xulio para que se acercara.
- Supoño que aquí non hai farmacia – dixo, e sen esperar resposta do mestre que fixo un xesto negativo engadiu- Necesitamos un medicamento como “...” – dixo un par de nomes de medicinas que a Xulio non lle soaban de nada, aínda que lembrou que no seu botiquín da casa había algunhas caixas que lle deixaran no tempo de Semana Santa os membros dun campamento de rapaces que pasara alí uns días.
- Vou ver á casa – respondeulle ao médico que saíu correndo levando con el a un par de rapaces.
Chegou á casa e foi directamente ao botiquín. Alí había varias caixas, pero xa non lembraba o nome do medicamento que pedía o médico. Agarrou unha bolsa e meteu nela todas as caixiñas que tiña xunto con xiringas e todo o que lle pareceu que podería ser válido.
Consciente de que os nenos correrían moito máis ca el, que se sentía atenazado polos nervios e polas carreiras anteriores, doulles a bolsa:
- Correde moito – díxolles- e dádelle esta bolsa ao médico das barbas que está atendendo a Carlos.
Os nenos saíron a toda velocidade corredoira abaixo e tras eles a distancia o mestre que cando chegou ao sitio, comprobou que o doutor xa lle tiña inxectado a Carlos unha das ampolas dos medicamentos que lle entregaran os rapaces. Carliños empezara a respirar aínda que con dificultade producindo un ronquido feo, pero moi esperanzador. No grupo dos curiosos recuperáranse os murmurios e María, a nai do neno, tiña a faciana chea de bágoas sen deixar de mirar para o seu fillo.
Dúas horas despois do duro traballo daqueles homes levantaron a Carlos da area e levárono a unha das casas do Canesol para continuar alí o seu traballo. Carlos estaba xa semi-consciente, pero moi asustado e María tíñalle collida unha man mentres lle falaba quediño.
Pouco despois Benito, o pai do neno e propietario do “Cuatro Vientos”, un dos barcos máis grandes e potentes da Illa, chegou ao peirao e nel embarcaron ao rapaz que foi transportado ata Curro nunha improvisada padiola. Quedou ingresado no hospital de Pontevedra logo do seu traslado en ambulancia desde Bueu. Quince días despois, retornou á Illa totalmente recuperado e foi recibido como un heroe.
Xulio que lembraba este episodio mentres facía a derradeira viaxe á terra tras deixar definitivamente a escola da Illa, seguía pensando naquela aparición dos médicos e que de non ser por eles Carlos non tería superado aquel trance. Estaba convencido de que os anxos existían porque aínda que non foran tan dramáticos, tiña pasado xa algúns trances semellantes no seu tempo de mestre naquel paraíso.
