J.S.P.
Don Manuel Torres Martínez é un dos pintores máis importantes de Galicia e a súa obra extendida por museos e coleccións particulares, son a mostra do seu valor artístico inmortal. Pero Don Manuel tiña outra vertente na súa personalidade como era a de escribir textos de alta calidade lingüistica e tradicional. Pois na nosa Carriola que ten o símbolo da escultura da farola que está na Plaza de España, obra tamén do noso egrexio paisano, imos abrir una ventá a esa obra escrita de Torres e de cando en vez, reproduciremos os seus relatos que se recollen non cartafol publicado por él mesmo coa colaboración do Ateneo Santa Cecilia no ano 1986 e prologado por Filgueira Valverde. O de hoxe titúlase “O Tillero” e aqui o reproducimos respetando as expresións e a ortografía do propio autor.
O Tillero
Todol-os oficios teñen o seu comenzo, pero o de mariñeiro escomenza máis cedo que ningún porque o mar ten algo de xoguete para degoiro dos nenos y-os nenos aledanse chapuzando na beira do mar, ou botando anaus de corcho con velamios de papel, ou pescando caranguexos nas pedras da devalada. E un día calisquera, sin decatarse ninguén, aquil neno de cabelos loiros que xogaba na praya con botes de area ou aquil outro deviva ollada que pañaba os camaróns co-a man, é agora o rapás do barco n’un bote polveiro e chámanlle “o tilleiro”.
Eu lémbrome dos tilleiros, meus amigos, que me facían anaus de cacha de pino e me ensinaron a querer-as cousas do mar. Lémbrome das súas penas e dos seus grandes anceios de ser homes e mandar en barcos e nos seus correspondentes tilleros.
Lémbrome dos tilleros, sempre descalzos, sempre vestindo de emprestado, con un gran pantalón vello e moi remendado que fora do pai ou do abó, cinguido c`unha seneira, coas perneiras arremangadas, unha máis alta e outra máis baixa, e unha gran cuada de sete remendos sobrepostos coma as medias soles cravadas; unha brusa sin color e debaixo outra máis vella, e inda outra máis vella debaixo; a cabeza rapada con moitas escaleiras, cuberta con unha grande boina con un grande remendo no curuto. E ao final de todo isto, como símbolo de función e non de xerarquía, colgada ao pescozo por unha liña dos polvos, levaban a chave da tilla do bote, que era onde durmían como un can na súa chouza, lonxe da compaña dos pais, lonxe da quentura do berce, deitados n`un xergón de folla de canaval.
O tillero non era ninguén...pero facía de todo. E valía inda máis que un can por moi fino que o can fora. Porque o tilleiro dormía sempre na tilla e coidaba do barco o mesmo que si fora un can:e roubaba nos matos os verdes ramos de espiñuda ximalbeira pra fregar co resío da y-alba as panas do bote y-as madeiras de cuberta: e picaba feixes de leña nas mañáns dominicales namentra-los homes d`abordo se mudaban pra ir a misa ou pra chiquitear po-las tabernas; e coidaba que o bote estivese sempre a nado pra tocar a andar cando ó patrón lle petase; e bogaba no porto a Tenlo, e de Tenlo a Picamillo, e de Picamillo a Arousa, sempre de pedra en pedra, como os pasales da súa vida, sempre de lúa a lúa n`unha loita sen descanso; e cada punta lembráballe u sofrimento pasado e moitos que inda podía pasar; e cada día a esperiencia abríalle unha porta y-a vida unha esperanza.
¡Probe meniño que xogaba na praia con anaus de cortizo! ¡Probe tillero cautivo nas penas do remo e do chicote!.
Un día o tillero entraba en quintas. Aquil día oabrente cinguía no arco do ceo oe coores máis xoviaes, que caían en choiva luminosa na abada da ría, y o bote asomellaba as ledas anaus de cacha de pino que levaron po-los mares da fábula os seus primeiros sonos. E saltaba en terra, daba unha volta pol-a vila na compaña d`outros quintos detrás de un acordeón...e marchaba a servir o Rey
Así arremataba a dura carreira y-a escravitú do tillero.
